|
|
Tuesday, July 25, 2006
Επιστροφή στην Αρχική σελίδα
17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944
Η ΑΠΟΦΡΑΔΑ ΗΜΕΡΑ
Το κάψιμο του χωριού από τους Γερμανούς και η ερήμωση του
Η αποφράδα ημέρα για το Σμόκοβο ,ήταν η 17η Αυγούστου 1944 ,όταν οι Γερμανικές ορδές κατεβαίνοντας από το Αετολίθι ,πυρπόλησαν το χωριό.
ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ
Το 1944 εντείνεται ο απελευθερωτικός αγώνας και η αντίσταση του ελληνικού λαού εναντίον των γερμανικών και ιταλικών στρατευμάτων κατοχής. Το Γερμανικό μέτωπο αρχίζει να καταρρέει. Οι Γερμανοί θέτουν σε εφαρμογή τη χιτλερική αρχή της «αλληλέγγυας ευθύνης» και διαπράττουν φρικιαστικά εγκλήματα σε βάρος αμάχων κυρίως πληθυσμών της πατρίδας μας, με στόχο να κάμψουν το αγωνιστικό και αντιστασιακό φρόνημα τους.
Στα τρομοκρατικά τους σχέδια εντάσσονται οι μαζικές εκτελέσεις, το κάψιμο πόλεων και χωριών, οι συλλήψεις, το ξεκλήρισμα των κατοίκων ολόκληρων περιοχών.Θύμα αυτής της θηριωδίας υπήρξε και το δικό μας χωριό, για το οποίο οι φασίστες κατακτητές είχαν την πληροφορία ότι αποτελεί κέντρο δράσης αντιστασιακών οργανώσεων.
Τα χαράματα της 17ης Αυγούστου 1944 μια Γερμανική φάλαγγα με στρατιώτες των ειδικών δυνάμεων, οπλισμένοι με όλμους, πολυβόλα, χειροβομβίδες και αυτόματα, κάνουν την εμφάνιση τους στο ύψωμα πάνω από το χωριό κατεβαίνοντας από το Αετολίθι και το περικυκλώνουν.Οι χωριανοί βρίσκονται στον ύπνοΜε το χάραμα δίνεται το σύνθημα της επίθεσης. Μέσα σε ελάχιστα λεπτά το χωριό μας μετατρέπεται σε μια κόλαση φωτιάς και σιδήρου. Οι ριπές, οι φλόγες, οι εκρήξεις σμίγουν με τις κραυγές, τους θρήνους και τον πανικό του πρωινού Αυγουστιάτικου εφιάλτη.Οι Γερμανοί καταστρέφουν με πρωτόγνωρη μανία ό,τι βρεθεί μπροστά τους. Τουφεκίζουν αδιάκριτα άντρες, γυναίκες, γέρους και παιδιά . Λεηλατούν και βάζουν φωτιά σε σπίτια. Γκρεμίζουν τα πάντα. Εννιά ώρες κράτησε η φρίκη του μίσους και της καταστροφής. Κατά το μεσημέρι οι Γερμανοί φεύγουν, παίρνοντας μαζί τους ρούχα, χρυσαφικά, ζώα, χρήματα και ό,τι άλλο πολύτιμο βρήκαν. Αφήνουν πίσω τους ένα καμένο και λεηλατημένο χωριό με νεκρούς και τραυματίες .
Την ημέρα αυτή έπεσαν υπέρ πατρίδος , οι Νικόλαος Λεωνίδα Αναγνωστόπουλος και Γρηγόρης Βασ, Τσινιάος .
Η φρίκη του πολέμου και της βαρβαρότητας σε όλο της το μεγαλείο .
Εδώ αξίζει να αναφερθούν τα εκπληκτικά ,προφητικά λόγια, του Σμοκοβίτη Αθανάσιου Ευαγ. Χριστακόπουλου ( Κατζάκης ) , ο οποίος από τον Ιούλιο του 1924 και συνέχεια έως την κήρυξη του πολέμου το 1939 ,σε όλες τις δημόσιες συζητήσεις του έλεγε …. Πολύ σύντομα θα γίνει νέος πόλεμος ,θα καταλάβουν την Ελλάδα ,αλλόθρησκοι ξανθοί ,θα ρημάξει ο τόπος ,και το χωριό μας θα το κάψουν οι ξανθοί που θα έρθουν από το …Αετολίθι .
Η προφητεία του αυτή έγινε πραγματικότητα ακριβώς 20 χρόνια μετά στις 17/08/1944Με τη λήξη του πολέμου, και την έναρξη του Εμφυλίου ,επειδή το χωριό ήταν ..Ανταρτοχώρι , οι Κυβερνητικές δυνάμεις διέταξαν την εκκένωση και την εγκατάλειψη του χωριού, με σκοπό να σταματήσει η βοήθεια στα αντάρτικα σώματα.
Η εκκένωση του χωριού έγινε στις 10η Οκτωβρίου 1947 , οι κάτοικοι του κατέφυγαν στις Κομποτάδες στην Λαμία και σε διάφορες περιοχές της Αττικής.Ενώ πολλοί αγωνιστές της Εθνικής μας Αντίστασης της περιόδου 1940-44 εξορίστηκαν σε ξερονήσια.
Μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου τον Απρίλιο του 1950 άρχισε δειλά - δειλά ο επαναπατρισμός ,οι κάτοικοι άρχισαν τις επισκευές των σπιτιών τους που είχαν ερημώσει και με πολύ κόπο κατόρθωσαν να το ανοικοδομήσουν .
Posted at 03:06 am by antistasi
Permalink
Tuesday, May 09, 2006
21 Οκτωβρίου 1942.
Ο Άρης διαλύει ιταλική φάλαγγα στο Κρίκελο Ευρυτανίας
Είναι η πρώτη μάχη σ' όλη τη σκλαβωμένη Ευρώπη. Στο Κρίκελο, ο πρώτος νεκρός αντάρτης, ο Δημήτρης Σαξώνης (Δασκαλάκης), δάσκαλος, από τα Μάρμαρα της Φθιώτιδας
Εκείνες τις μέρες έπεσαν στην ποταμιά του Καρπενησίου τέσσερις Άγγλοι αλεξιπτωτιστές.
Ο Καπετάν Νικηφόρος τους μάζεψε και τους οδήγησε στη Γκιώνα, όπου και πρωτύτερα είχαν πέσει άλλοι οκτώ Άγγλοι αλεξιπτωτιστές. Στο μεταξύ, πέρασε από την Ευρυτανία ο Γουντχάουζ. Πήγαινε για την Ήπειρο να συναντήσει τον Ζέρβα για να του δώσει επείγουσα εντολή του ΣΜΑ (Στρατηγείο Μέσης Ανατολής). Πράγματι, τον αντάμωσε.
Όταν όμως ο Γουντχάουζ είδε την ομάδα του Ζέρβα να έχει μόλις 45 παλληκάρια, χάλασαν τα σχέδια του. Τότε, αναγκαστικά πήρε το Ζέρβα με την ομάδα του και γύρισε πίσω στην Ευρυτανία, να βρει τον Άρη Βελουχιώτη, με την πολυαριθμότερη ανταρτική ομάδα του, με σκοπό από κοινού να φέρουν σε πέρας μια πολεμική επιχείρηση.
Το μεσημέρι στις 13 Νοεμβρίου 1942, στο χωριό Βίνιανη, έγινε η συνάντηση Άρη -Ζέρβα - Γουντχάουζ. Αντάμωσαν στο σπίτι του Δημήτρη Καραγιώργου. Εκεί αποφασίστηκε η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου. Το απόγευμα έφυγε η ομάδα Ζέρβα - Γουντχάουζ με τα 45 παλληκάρια. Μετά από μια ώρα έφυγε και η ομάδα του Άρη με τα 115 παλληκάρια. Ακολούθησαν διαφορετικό δρομολόγια. Ύστερα από οκτώ μέρες πορεία, έφτασαν στο χωριό Μαυρολιθάρι της Γκιόνας, και οι δύο ομάδες.
Εκεί περίμεναν οι δώδεκα άγγλοι σαμποτέρ και άλλη Ελασίτικη ομάδα από 55 αντάρτες με αρχηγούς το Νικηφόρο, τον Πελοπίδα, τον Περικλή και τον Διαμαντή. Όλα πια ήταν έτοιμα για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου.
Την επομένη, 24 Νοέμβρη 1942, κίνησαν οι ενωμένες δυνάμεις και ανατίναξαν τη γέφυρα
Πύργος 1996.
54 Χρόνια μετά .Αφήγηση στον γράφοντα.
Ανώνυμου αγωνιστή της Εθνικής μας Αντίστασης
Οι αντάρτες του Άρη έφθασαν νύχτα στον Πύργο , η συνάντηση έγινε στη κορυφή του χωριού και το μήνυμα τους ήταν .
Ελάτε με τον υπεύθυνο του χωριού στο Μαυρολιθάρι .Ξεκινήσαμε νύχτα μέσα στα ποτάμια στις ρεματιές και το χιονόνερο που έριχνε να μας περονιάζει τα κόκαλα .
Ενωθήκαμε και με άλλους συντρόφους από το Λιάσκοβο το Μεσοχώρι το Νεχώρι τη Καστανιά , όλα τα χωριά ήταν εκεί ,περάσαμε το Μακρυκάμπι και φθάσαμε στο Μαυρολιθάρι περνώντας από τη Καστριώτισσα .
Ακόμα δεν είχε ξημερώσει αλλά η πλατεία ήταν γεμάτη από παλικάρια με τους καπεταναίους τους μπροστά ,οπλισμένοι με πολυβόλα και όπλα..Σε μία στιγμή φάνηκε ο Άρης και παραδίπλα του να στέκει ο Ζέρβας με καμιά Σαρανταριά παλικάρια του οπλισμένα με καραμπίνες.
Στο Μαυρολιθάρι ενωμένοι να πολεμήσουν τον κοινό εχθρό.
Στις 23 του Νοέμβρη ξεκίνησαν για το βουνό με κατεύθυνση το Γοργοπόταμο και εμείς πάλι πίσω στα χωριά μας να ετοιμάσουμε τις επιμελητείες και να φροντίσουμε για τη προφύλαξη του κόσμου από τα αντίποινα των Γερμανοιταλών.
Ξημέρωσε η 26η Νοέμβρη η Ευρώπη όλη μιλάει για το πρώτο χτύπημα στον άξονα για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου.
Τιμή και δόξα στους αγωνιστές
Posted at 01:51 am by antistasi
Permalink
Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου
Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου
Ο Γοργοπόταμος πηγάζει από την Οίτη και ρέει μέσα από μια βαθιά χαράδρα για να ενωθεί με το Σπερχειό, νότια της Λαμίας. Πάνω από τη χαράδρα του ποταμού υπάρχει γέφυρα από την οποία διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει Αθήνα-Θεσσαλονίκη με το εξωτερικό.
Το όνομά του συνδέθηκε με μία από τις ηρωικότερες στιγμές της Αντίστασης εναντίον των κατακτητών: Την ανατίναξη της γέφυράς του, που πραγματοποιήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1942, από τις ενωμένες αντιστασιακές δυνάμεις του ΕΛΑΣ (Εθνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) και του ΕΔΕΣ (Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος), με τη συνδρομή Άγγλων σαμποτέρ.
Ο ΕΔΕΣ ιδρύθηκε στην Αθήνα το Σεπτέμβριο του 1941 από τον Ναπολέοντα Ζέρβα μαζί με άλλους βενιζελικούς αξιωματικούς και πολιτευτές. Επικεφαλής του στρατιωτικού του σκέλους ήταν ο απόστρατος βενιζελικός συνταγματάρχης Ναπολέων Ζέρβας, με υπαρχηγό τον Κομνηνό Πυρομάγλου, ο οποίος συμμετέσχε στη δημιουργία του ΕΔΕΣ κατ΄εντολήν του Νικολάου Πλαστήρα, που βρισκόταν αυτοεξόριστος στο Παρίσι μετά το αποτυχόν κίνημα του 1935.
Ο ΕΛΑΣ, στρατιωτικό σκέλος του ΕΑΜ, ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1942. Κατ΄ουσίαν ιδρυτής ήταν ο γεωπόνος Αθανάσιος Κλάρας γνωστός ως Άρης Βελουχιώτης, η ομάδα του οποίου υπήρξε ο πυρήνας του πρώτου τομέα Ρούμελης-Παρνασσού. Αρχές του 1943 τη στρατιωτική αρχηγία του ΕΛΑΣ ανέλαβε ο Στέφανος Σαράφης (μετά την προσχώρησή του), απότακτος συνταγματάρχης του 1935, με γενικό καπετάνιο τον Άρη.
Μέχρι το φθινόπωρο του 1942 οι Σύμμαχοι δεν είχαν καθόλου ενδιαφερθεί για τα ελληνικά πράγματα, παρά μόνο για να διοργανώσουν δίκτυο πληροφοριών και δίκτυο απόδρασης Βρετανών που τους έκρυβαν Έλληνες πολίτες. Το φθινόπωρο, εν όψει της συμμαχικής επίθεσης στη Βόρεια Αφρική, αποφάσισαν να έλθουν σε επαφή με τους πρώτους αντάρτες και να ζητήσουν τη συνδρομή τους για να σαμποτάρουν τη σιδηροδρομική γραμμή που ένωνε, μέσω Θεσσαλονίκης, τη Γερμανία με το λιμάνι του Πειραιά. Ένα μεγάλο μέρος των προμηθειών του «Africa Corps» του Ρόμμελ έφθανε με τη γραμμή αυτή στην Αθήνα και φορτωνόταν σε μεγάλα αεροπλάνα ή και σε πλοία για να μεταφερθούν στην Αφρική.
Το πιο ευπαθές σημείο όλης της σιδηροδρομικής γραμμής βρισκόταν στους πρόποδες του Παρνασσού, όπου τρεις γέφυρες, η μία μετά την άλλη, γεφύρωναν απότομα, άγρια φαράγγια. Και οι τρεις γέφυρες εφρουρούντο από ισχυρά ιταλικά τμήματα. Η Ανωτάτη Διοίκηση των Συμμάχων στη Μέση Ανατολή αποφάσισε να ανατινάξει τη μακρύτερη απ' αυτές, τη γέφυρα του Γοργοπόταμου.
Τον Οκτώβριο του 1942 μία ομάδα Βρετανών και Νεοζηλανδών αξιωματικών, υπό τον συνταγματάρχη Ε. Μάϊερς, έπεσαν με αλεξίπτωτα στην περιοχή των Τριών γεφυρών και συναντήθηκαν με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Μολονότι οι Βρετανοί τους αποκάλυψαν το σκοπό για τον οποίον είχαν έλθει, δεν μπορούσαν να βρουν κανένα υπεύθυνο για να συζητήσουν τον τρόπο εκτέλεσης της επιχείρησης. Ο αρχηγός τους, ο Άρης, προσωπικά δεν έβλεπε με καλό μάτι την όλη επιχείρηση, αλλά είχε και αρνητικές εντολές από την Αθήνα. Ο ίδιος δεν ήθελε τους ιμπεριαλιστές στην περιοχή του.
Μετά παρέλευση ενός μηνός και έπειτα από μάταιες αναζητήσεις οι Βρετανοί έστειλαν επειγόντως τον ταγματάρχη Κρις Γουντχάουζ στον Ζέρβα, που βρισκόταν στη δυτική πλευρά της Πίνδου. Το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής έβλεπε ότι η επιχείρηση καθυστερούσε επικίνδυνα ή μπορεί και να μη γινόταν. Ο Γουντχάουζ μετά από πορεία 150 χιλιομέτρων σε στενά ορεινά μονοπάτια, βρήκε τελικά τον Ζέρβα, ο οποίος, αφού άκουσε τον Βρετανό ταγματάρχη, αναχώρησε αμέσως μαζί με τους καλύτερούς του άνδρες, για την περιοχή των τριών γεφυρών.
Τότε ο Άρης απέδειξε ότι είχε τη στόφα του ηγέτη. Παρά τις περί του αντιθέτου εντολές της Κεντρικής Επιτροπής, έσπευσε κι' αυτός στην περιοχή, με δύναμη μεγαλύτερη εκείνης του Ζέρβα. Η επιχείρηση του Γοργοπόταμου, ανεξάρτητα εάν θα πετύχαινε ή όχι, δεν έπρεπε να γίνει από τους Βρετανούς σαμποτέρ και τον ΕΔΕΣ, γιατί θα δυσφημούσε το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ σε όλη την Ελλάδα.
Η πρώτη συνάντηση των δύο αρχηγών έγινε το βράδυ της 13ης/14ης Νοεμβρίου, στο χωριό Βίνιανη της Παρνασσίδας, παρουσία των 14 Βρετανών σαμποτέρ, όπου αποφασίστηκε η από κοινού επιχείρηση. Στις 18 Νοεμβρίου συγκεντρώθηκαν στο χωριό Μαύρο Λιθάρι της ίδιας περιοχής οι δυνάμεις των δύο ανταρτικών ομάδων.
Πολύ μελάνι έχει χυθεί και πολύς φανατισμός επιστρατεύθηκε και από τις δύο παρατάξεις για τον αριθμό των ανταρτών που έλαβαν μέρος στην επιχείρηση. Μία αντικειμενική άποψη καταλήγει σε 150 άνδρες του Ζέρβα και 200-225 του Βελουχιώτη.
Η φρουρά της γέφυρας αποτελείτο από 100 Ιταλούς και 3-4 Γερμανούς, οι οποίοι διέθεταν βαριά πολυβόλα και οπλοπολυβόλα και η εξουδετέρωσή τους απαιτούσε κεραυνοβόλα ενέργεια. Εκεί ο Ζέρβας, ως αρχηγός της όλης επιχείρησης λόγω του βαθμού τού στρατηγού, παρουσίασε το σχέδιο δράσης που προέβλεπε:
· Την εξουδετέρωση των δύο ιταλικών φυλακίων στο νότιο και βόρειο άκρο της γέφυρας. Το βόρειο άκρο ανέλαβαν άνδρες του Ζέρβα υπό τους ανθυπολοχαγούς Παπαχρήστου και Πετρουλάκη. Το νότιο άκρο, που υπήρχαν πληροφορίες ότι προστατευόταν καλύτερα, ανέλαβε μία ομάδα του Άρη με περισσότερους άνδρες, υπό τον Κωστούλα. Επικεφαλής των ανταρτικών ομάδων κατά των δύο φυλακίων ήταν ο λοχαγός πυροβολικού Μυριδάκης του ΕΔΕΣ.
· Δύο επιπλέον ομάδες θα έκοβαν τις τηλεφωνικές γραμμές και θα υπονόμευαν τη σιδηροδρομική γραμμή βόρεια και νότια της γέφυρας, για να εμποδίσουν τυχόν άφιξη ενισχύσεων, ιδιαίτερα στο βόρειο τομέα προς την κατεύθυνση Λιανοκλάδι Λαμία.
· Ο Τομ Μπαρνς με μία μικρή ομάδα ενόπλων του Ζέρβα και του Άρη μαζί με Βρετανούς σαμποτέρ, θα ανατίναζαν δύο από τους πέντε συνολικά πυλώνες της γέφυρας.
· Ο Μάϊερς που είχε κάνει την όλη σχεδίαση, προέβλεπε ότι θα απαιτούνταν 4 ώρες για την όλη επιχείρηση. Δύο για την εξουδετέρωση των φρουρών και δύο για τις ανατινάξεις. Ώρα μηδέν ορίστηκε η 23:00 και ημερομηνία η νύχτα 25/26 Νοεμβρίου.
Πρωί της 24ης Νοεμβρίου, ώρα 09:40, οι Μάϊερς, Γουντχάουζ, Ζέρβας και Άρης μαζί με 4 αξιωματικούς του ΕΔΕΣ (Μυριδάκη, Κωτσάκη, Πετρουλάκη, Παπαχρήστου) και 4 ομαδάρχες του ΕΛΑΣ, ξεκινάει για τη γέφυρα για τελική αναγνώριση του εδάφους. Μέσα σε πυκνή ομίχλη με ελάχιστη ορατότητα η ομάδα κατεβαίνει-κατεβαίνει και περί το βράδυ φθάνει σε απόσταση δύο ωρών από τη γέφυρα, όπου διανυκτερεύει σε δύο στρούγκες. Το χιόνι, γύρω στις πλαγιές, φθάνει τους 30 πόντους. Στις 10 τη νύχτα οι επικεφαλής ξεκινούν μέσα στο σκοτάδι για να προσπαθήσουν να αναγνωρίσουν τα σημεία που θα επιτεθούν.
Το άλλο πρωί, 25 Νοεμβρίου, ο καιρός έχει βελτιωθεί κάπως, η ομίχλη υποχωρεί και το ηγετικό κλιμάκιο καταφέρνει να φθάσει σε απόσταση 1.000 μέτρων, περίπου, από τη γέφυρα. Με τα κιάλια γίνεται μια τελευταία παρατήρηση της γύρω περιοχής και καθορίζονται οι τελευταίες λεπτομέρειες. Ο Ζέρβας με τον Άρη επιλέγουν να διευθύνουν τη μάχη από την πλευρά της Οίτης. Κοντά τους παρέμεινε μία εφεδρεία, κάπου 30 άνδρες, με τον Δημήτρη Δημητρίου ή Νικηφόρο, ο οποίος δυσφορεί για το ρόλο αυτό.
Γύρω στις 4 το απόγευμα μέσα από τα σύννεφα που σκεπάζουν τις πλαγιές της Οίτης, σαν απόκοσμα φαντάσματα που έρχονται από το πουθενά, κάνουν την εμφάνισή τους οι αντάρτες. Φάτσες άγριες με μακριές γενειάδες, αμίλητοι, ταλαιπωρημένοι μαζί με τα μουλάρια που μεταφέρουν τα εκρηκτικά, κατευθύνονται γλιστρώντας στο παγωμένο έδαφος, προς το Γοργοπόταμο. Έχουν περπατήσει για πολλές ώρες σε τραχύτατο έδαφος και βασανίζονται από τη δίψα που τους έφερνε η έξαψη. Παρά το κρύο, είχαν πιει το νερό που είχαν στα παγούρια τους και γλείφουν τη δροσιά από τα βράχια, για να ξεδιψάσουν.
Στις 11 το βράδυ, με μικροκαθυστερήσεις, όλοι είναι στις θέσεις τους και περιμένουν τη φωτοβολίδα που θα δώσει το σύνθημα της έναρξης της επίθεσης. Ο καιρός χειμωνιάτικος με φορτωμένο από σύννεφα ουρανό, χιονόνερο που περιορίζει την ορατότητα, πολύ κρύο και το δυνατό βουητό του φουσκωμένου ποταμού, συνθέτουν το σκηνικό πριν από το μεγάλο κακό. Κοντά στη γέφυρα, στην πλαγιά, τρεις άνδρες πεσμένοι με την κοιλιά περιμένουν και αυτοί ανυπόμονα το σύνθημα της επίθεσης. Είναι ο Μάϊερς, ο Ζέρβας και ο Άρης.
Ως ώρα μηδέν είχε οριστεί η 11 τη νύχτα. Έχουν περάσει, ήδη, δέκα λεπτά και δεν έχει γίνει τίποτα. Ξαφνικά στις 11:14 ορυμαγδός από πυρά ακούγεται από το βόρειο άκρο και σχεδόν συγχρόνως και από το νότιο. Η αγωνία των τριών ανδρών είχε λήξει. Η μάχη άρχιζε.
Το εξασκημένο αυτί του Μάϊερς ξεχωρίζει αμέσως μέσα από τα πυρά που ακούγονταν από το βόρειο φυλάκιο, το κροτάλισμα 4-5 οπλοπολυβόλων που σημαίνει ότι ο εχθρός διέθετε μεγαλύτερο όγκο πυρός απ' ό,τι είχαν εκτιμήσει. Η ομάδα του ΕΔΕΣ που είχε εμπλακεί εκεί διέθετε μόνο δύο οπλοπολυβόλα.
Την ανησυχία του Μάϊερς απαλύνουν σε λίγο οι αλαλαγμοί του Μυριδάκη από το νότιο φυλάκιο ο οποίος με την κραυγή «Αέρα, Αέρα» και με ένα Τόμσον στο χέρι, παρακινεί τους άνδρες του στην επίθεση. Οι Ιταλοί διαθέτουν δύο βαριά πολυβόλα προστατευμένα και η μάχη γίνεται σκληρή. Ο Μυριδάκης όμως δεν πτοείται. Συνεχίζει με απαράμιλλο θάρρος την έφοδο, έχοντας δίπλα του τον Καραλίβανο του ΕΛΑΣ που πολεμά σαν θηρίο για να ξεγράψει μια ποινή που τον περίμενε από τον Άρη, εκτός εάν πολεμούσε γενναία.
Μαζί με τον Μάϊερς ανησυχεί και ο Ζέρβας για το βόρειο φυλάκιο όπου πολεμούν άνδρες του ΕΔΕΣ, γιατί φοβάται μήπως η μάχη κρατήσει πολύ και εξαντληθούν τα πυρομαχικά τους. Τελικά ο Μάϊέρς παίρνει τη μόνη απόφαση που έχει. Ρίχνει την εφεδρεία του στο βόρειο φυλάκιο.
Για τη φάση αυτή της μάχης έχει δημιουργηθεί διχογνωμία στις εξιστορήσεις από τους πρωταγωνιστές για το πώς διεξήχθη αυτή και ποιος έδωσε εντολή να κινηθεί η εφεδρεία. Η πιθανότερη, ίσως, εκδοχή είναι ότι η ομάδα του ΕΔΕΣ που έκανε την αρχική επίθεση αιφνιδιάστηκε από τον όγκο πυρός, που ήταν μεγαλύτερος απ' ότι είχαν εκτιμήσει στη σχεδίαση, και συμπτύχθηκε, προς μεγάλη μάλιστα οργή του Ζέρβα. Μετά όμως την άφιξη των ενισχύσεων του Νικηφόρου μαζί με τον Παντελή Κωτσάκη που είχε εντολή να προστατεύει προσωπικά τον Ζέρβα, αντεπιτέθηκε και μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα κατάφερε να εξουδετερώσει την ιταλική φρουρά. Στην αντεπίθεση τραυματίστηκε ο ανθυπολοχαγός Παπαχρήστου.
Περί τη 01:30, καθώς από το νότιο φυλάκιο ακούγονταν οι νικητήριοι αλαλαγμοί των ανδρών του Μυριδάκη, οι οποίοι πριν από μία ώρα είχαν καταβάλει την ιταλική φρουρά, ο Τομ Μπαρνς -υπεύθυνος για την ανατίναξη- ειδοποιούσε με μια σφυρίχτρα ότι «θα έπαιζε τα φουρνέλα». Βρετανοί και Έλληνες σκύβουν τα κεφάλια και βουλώνουν τα αυτιά. Η γη σείεται συθέμελα από μια τρομακτική έκρηξη και το πρώτο τόξο της γέφυρας καταρρέει μέσα σε φλόγες και καπνούς! Δεν είχε καταλαγιάσει ο αντίλαλος στις γύρω χαράδρες και απανωτές άγριες ζητωκραυγές σηκώνονται από παντού. Ήταν η μία και μοναδική φορά στην ιστορία της Εθνικής Αντίστασης που οι Έλληνες πανηγύριζαν μονιασμένοι!
Ο Μάϊερς τρελός από τη χαρά του, κατεβαίνει τη χαράδρα και μπαίνει στο νερό όπου διαπιστώνει ότι για να αχρηστευτεί η γέφυρα χρειάζεται να καταστραφεί και άλλος ένας πυλώνας. Ο Ζέρβας φέρνει αντιρρήσεις. Η ώρα έχει περάσει και όπου νάναι θα φθάσουν ιταλικές ενισχύσεις. Ο Γουντχάουζ πείθει τον Ζέρβα να περιμένουν ακόμη 20 λεπτά και ο Μπαρνς συνεχίζει το έργο του με τα εκρηκτικά.
Οι ανησυχίες του Ζέρβα επιβεβαιώνονται όταν από το βόρειο άκρο ακούγονται ξανά ριπές αυτομάτων. Το τρένο που έφερνε ενισχύσεις από τη Λαμία πάτησε τα εκρηκτικά που είχαν τοποθετήσει οι αντάρτες στις γραμμές, αλλά δεν εκτροχιάστηκε. Οι Ιταλοί πηδούν από το τρένο και συμπλέκονται με την ομάδα του ΕΛΑΣ υπό τον Θέμη Μαρίνο. Οι αντάρτες, φοβούμενοι να μην κυκλωθούν, συμπτύσσονται και μέσα στο σκοτάδι ο ίδιος ο Μαρίνος μόλις που προλαβαίνει να σωθεί.
Την ίδια, περίπου, ώρα η σφυρίχτρα του Μπαρνς ακούγεται για δεύτερη φορά και ο τόπος σείεται και πάλι. Ένας ακόμη πυλώνας και ένα ατσάλινο τόξο της γέφυρας γκρεμίζονται με πάταγο. Η ώρα είναι 02:21. Μία πράσινη φωτοβολίδα που καταυγάζει τις πλαγιές της Οίτης δίνει το σύνθημα της αποχώρησης περί τις 03:20 της 26ης Νοεμβρίου. Η όλη επιχείρηση κράτησε 4 ώρες και 6 λεπτά. Απώλειες: 30 Ιταλοί νεκροί και 2 Έλληνες τραυματίες.
Η επιχείρηση «Χάρλινγκ» είχε λήξει και ο Γοργοπόταμος γινόταν ορόσημο. Οι αντάρτες με τη χαρά ζωγραφισμένη στα κουρασμένα τους πρόσωπα, παίρνουν το δρόμο της επιστροφής. Στις 27 Νοεμβρίου γιορτάζουν τα επινίκια μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα στο Μαυρολιθάρι. Ο Μάϊερς δηλώνει στον Ζέρβα και στον Άρη, ότι θα προταθούν για παράσημο και δίνει στον καθένα από 250 λίρες χρυσές, για τις ανάγκες των ανδρών τους.
Η επιχείρηση του Γοργοπόταμου προκάλεσε το θαυμασμό της κατεχόμενης Ευρώπης και χαρακτηρίστηκε από τον Τσώρτσιλ ως η σπουδαιότερη μέχρι τότε δολιοφθορά του Βου Παγκοσμίου Πολέμου. Υπήρξε βαρύτατο πλήγμα για τον Άξονα, γιατί διέκοψε τον ανεφοδιασμό του «Africa Corps» για 6 εβδομάδες από πολεμικό υλικό που διακινείτο μέσω του ελληνικού χώρου, έστω και αν έγινε μετά την ήττα του Ρόμμελ στο Ελ Αλαμέϊν (23 Οκτωβρίου 1942). Σε αντίποινα, λίγες ημέρες αργότερα, στο χώρο της κατεστραμμένης γέφυρας, εκτελέστηκαν 19 Έλληνες πατριώτες και 3 στα Καστέλια της Γραβιάς.
Η επιχείρηση δεν έγινε αμέσως ευρύτατα γνωστή και δεν έγινε εκμετάλλευση της δυναμικής της, σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. Η κάθε εμπλεκόμενη πλευρά είχε τους λόγους της. Οι Άγγλοι για να μειώσουν τη συμβολή των αντιστασιακών οργανώσεων και περισσότερο του ΕΛΑΣ, του οποίου έβλεπαν με καχυποψία τις μεταπολεμικές του προθέσεις. Η ηγεσία του ΚΚΕ κράτησε χαμηλούς τόνους για να μην προβληθεί ο Βελουχιώτης (βιβλίο Γρ. Φαράκου «Άρης Βελουχιώτης»). Τέλος η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Καΐρου διότι είχε λίγες πληροφορίες, κυρίως από αγγλική πλευρά. Ακόμη και μετά που άρχισε να γιορτάζεται ως η κορυφαία εκδήλωση της Εθνικής Αντίστασης, συχνά διαιρούσε τους Έλληνες, αντί να τους ενώνει.
Μονόπλευρα δόθηκε κατά καιρούς έμφαση στο ότι ο ΕΛΑΣ διέθεσε περισσότερους άνδρες για την επιχείρηση από τον ΕΔΕΣ. Αυτό ήταν φυσικό, εφ όσον ο ΕΛΑΣ ήταν πολυαριθμότερος από τον ΕΔΕΣ και η επιχείρηση γινόταν στην περιοχή του. Ο Ζέρβας διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της τότε δύναμής του, ήλθε από μακριά και είχε αφήσει και μία ομάδα στη Βίνιανη.
Ως επίμετρο για την επιχείρηση του Γοργοπόταμου μπορεί να λεχθεί επιγραμματικά αυτό που έχει ακουστεί πολλές φορές. «Αν δεν ήταν ο Ζέρβας δεν θα γινόταν η επιχείρηση. Και αν δεν ήταν ο Άρης δεν θα πετύχαινε!»
Posted at 01:03 am by antistasi
Permalink
Friday, October 07, 2005
ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ
«Θρυλικός ο Αρης Βελουχιώτης. Ο πρώτος που άρχισε την Αντίσταση του λαού στα βουνά κι ο τελευταίος που την έκλεισε με τον τραγικό του θάνατο. Η πρώτη ψυχή του αγώνα κι η τελευταία πνοή. Λίγοι το καταλάβανε, όπως ο Αρης, πως οι εχθροί της Ελλάδας (ξένοι και ντόπιοι) θα μετατρέπανε τη νίκη του έθνους σε νίκη των εχθρών του. Τιμή και δόξα στο ασύγκριτο παλικάρι. Τιμή και δόξα και στο λαό, που τόνε γέννησε».
Κ. Βάρναλης
Ο Αρης Βελουχιώτης - το πραγματικό του όνομα ήταν Θανάσης Κλάρας - γεννήθηκε στη Λαμία στα 1905. Από νέος ακολούθησε τα προοδευτικά κινήματα της εποχής του και εντάχθηκε τελικά στο ΚΚΕ Λίγο μετά την ένταξή του στο Κόμμα, ο Θανάσης Κλάρας κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία κι όπως ήταν φυσικό για την εποχή, επειδή ήταν κομμουνιστής, την υπηρέτησε στο Καλπάκι που ήταν «πειθαρχικός ουλαμός», το χειρότερο στρατιωτικό κάτεργο της εποχής, ένα πραγματικό στρατόπεδο συγκέντρωσης. Οταν απολύθηκε από το στρατό, γύρισε στην Αθήνα, ανασυνδέθηκε με το Κόμμα και χρησιμοποιήθηκε σε σοβαρές κομματικές δουλειές, ενώ παράλληλα ήταν συντάκτης του «Ριζοσπάστη». Στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά συλλήφθηκε και φυλακίστηκε στην Αίγινα. Κατά τη διάρκεια δίκης του στην Αθήνα απέδρασε και πέρασε στον παράνομο κομματικό μηχανισμό του ΚΚΕ. Ξανασυλλήφθηκε στα μέσα του 1939 και τον έστειλαν στις φυλακές της Κέρκυρας. Τον Ιούλη του ίδιου έτους υπέγραψε «δήλωση μετανοίας» και αποφυλακίστηκε. Επρόκειτο για μια πράξη που του τυραννούσε τη συνείδηση σ' όλη την υπόλοιπη ζωή του.
Οταν άρχισε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, βρέθηκε στο αλβανικό μέτωπο ως λοχίας πυροβολικού. Όταν τα γερμανικά στρατεύματα εισβάλουν στην Ελλάδα συνιστά στους συναδέλφους του φαντάρους να μην παραδώσουν τον οπλισμό τους, αλλά να τον κρύψουν για να μπορέσουν στη συνέχεια να αντισταθούν στον κατακτητή. Παράλληλα, με δική του πρωτοβουλία, συγκρότησε μηχανισμό, τον οποίο, στη συνέχεια, παρέδωσε στα μέλη της ηγεσίας του ΚΚΕ, που είχαν γυρίσει από τις εξορίες και είχαν αναλάβει να ανασυγκροτήσουν το Κόμμα.
Το Νοέμβρη του 1941, ο Κλάρας ανέλαβε αποστολή από την ΚΕ του ΚΚΕ να πάει στη Ρούμελη για να εξετάσει τις δυνατότητες ανάπτυξης του αντάρτικου κινήματος. Επέστρεψε το Δεκέμβρη του ίδιου έτους και υπέβαλε σχετική έκθεση στο Κόμμα, η οποία και εγκρίθηκε. Το Γενάρη του 1942, βγήκε οριστικά στο βουνό και αρχίζει τη δουλειά της συγκρότησης των ανταρτοομάδων.
Η πρώτη εμφάνιση των ανταρτικών τμημάτων που οργάνωσε ο Κλάρας έγινε στις 7/6/1942 στο χωριό Δομνίστα της Ευρυτανίας. Ο ίδιος ήταν η πρώτη φορά που εμφανίστηκε με το όνομα Αρης Βελουχιώτης. Από κει και μετά, τούτο το όνομα αντήχησε σ' ολόκληρη την Ελλάδα κι έγινε θρύλος. Η συντριβή του ιταλικού καταδιωκτικού αποσπάσματος «Ρυκά», ο Γοργοπόταμος, η μάχη του Κρικέλου, η μάχη του Μικρού Χωριού και εκατοντάδες άλλες θα φέρουν τη σφραγίδα του. Ετσι, στις 2/5/1943, όταν συγκροτήθηκε το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ, ο Αρης ορίστηκε καπετάνιος του, μέλος της τριμερούς ηγεσίας του, δίπλα στον Στέφανο Σαράφη, που ήταν ο στρατιωτικός αρχηγός και στον αντιπρόσωπο του ΕΑΜ, τον Ανδρέα Τζήμα - Σαμαρινιώτη.
Στις 22/4/1944, ο Αρης πέρασε στην Πελοπόννησο με αποστολή να βοηθήσει στην ανάπτυξη του αντάρτικου κινήματος και στη συντριβή των εθνοπροδοτικών ταγμάτων ασφαλείας. Ηταν μια αποστολή, στην οποία πέτυχε απόλυτα. Η πιο σημαντική μάχη με τους ταγματασφαλίτες δόθηκε στον Μελιγαλά και επειδή την ιστορία την γράφουν οι νικητές έχει χυθεί τόνους λάσπης από τους φασίστες για την στάση που κράτησε ο Αρης σ' αυτή την μάχη. Να πως την περιγράφει ένας από τους συναγωνιστές του Αρη, ο Γιάννη Χατζηπαναγιώτου (Καπετάν Θωμά) στο βιβλίο του "Η Πολιτική διαθήκη του ʼρη Βελουχιώτη: "Τρεις μέρες κράτησε η φονική μάχη στον Μελιγαλά, 13, 14, 15 Σεπτεμβρίου 1944. Οι ταγματασφαλίτες είχαν συγκεντρώσει εκεί 1500 άνδρες με βαρύ οπλισμό και πυροβολικό. Στις 13 Σεπτεμβρίου το 9ο σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ και τμήματα του 8ου Συντάγματος εξαπολύουν την επίθεση μετά τις άκαρπες προσπάθειες κι εδώ για παράδοση του οπλισμού με την εγγύηση οτί κανείς από τους άνδρες δεν θα θιγόταν. Ο αγώνας υπήρξε σκληρός. Τα φανατισμένα όργανα του εχθρού κρατούσαν γερά τις θέσεις τους ακόμη και τη δεύτερη μέρα. Οι απώλειες κι από τις δυο μεριές ήταν μεγάλες. Ο ʼρης διατάσσει τότε να ριχτούν στη μάχη και εφεδρείες από το 11ο σύνταγμα της Τρίπολης. Το οχυρό πέφτει και η μάχη κλείνει στις 15 Σεπτεμβρίου. Οι απώλειες των ταγματασφαλιτών ήταν μεγάλες. Είπαν και έγραψαν για τη μάχη αυτή ότι ο ʼρης βλέποντας τις μεγάλες απώλειες του Ε.Λ.Α.Σ, έδωσε εντολή να εκτελεσθούν οι αιχμάλωτοι. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Αιχμάλωτοι στη φονική αυτή μάχη δεν ήταν δυνατό να μην υπάρξουν. Οι ταγματασφαλίτες πετσοκόφτηκαν μαχόμενοι ως την τελευταία στιγμή από θέση σε θέση. Τα σώματα τους ρίχθηκαν με ανάθεμα για το αδικοχαμένο αίμα από τους βασανισμένους κατοίκους της περιοχής στη περιλάλητη Πηγάδα. Ο Aρης δεν σκότωνε αιχμαλώτους. Πολεμούσε κι όποιον πάρει ο χάρος. Όποιος γλίτωνε, χάρισμα του. Κι ας είχε ο Ε.Λ.Α.Σ στη μάχη αυτή τις πιο μεγάλες απώλειες: 60 νεκροί και 150 τραυματίες."
Αργότερα το πολιτικό του αισθητήριο και η οξυδέρκειά του θα τον οδηγήσουν να επισημάνει τις κακοτοπιές του Λιβάνου, της Καζέρτας και της Βάρκιζας, που φέρανε τον εμφύλιο στα 1946 - '49. Στα Δεκεμβριανά θα πει: «Οι Aγγλοι δεν ήρθαν στην Ελλάδα να σκοτωθούν για το συμφέρον του λαού μας, αλλά ήρθαν για τα δικά τους συμφέροντα (βλέπε βιβλίο Δ. Καραθάνου «Αντίο Καπετάνιε»).
Έχει αρχίσει η οριστική αντιπαράθεση του Aρη Βελουχιώτη με μεγάλη μερίδα της ηγεσίας του ΚΚΕ. Ο Aρης ξανάρχισε την αντάρτικη δραστηριότητα και επιχείρησε, όπως αναμφισβήτητα προκύπτει από πλήθος ιστορικών στοιχείων και ντοκουμέντων, να δημιουργήσει το «Νέο ΕΛΑΣ».
Το είχε δηλώσει εξάλλου από τότε που πρωτοξεκίνησε το αντάρτικο: «Δε θ' αφήσουμε το όπλο από το χέρι μας, αν δεν πετύχουμε και τη διπλή λευτεριά: Τη λαοκρατία. Γι' αυτό θα παλέψουμε για να εκτελέσουμε κι αυτή την υπόσχεσή μας, αφιερώνοντας και θυσιάζοντας τη ζωή μας ακόμα για τη λαοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος». Η ΚΕ του ΚΚΕ, στην 11η Ολομέλειά της, τον διαγράφει απo το κόμμα.
Στις 16 Ιουνίου του 1945, ο βίος του ʼρη Βελουχιώτη έφτασε στο τέρμα του. Κι ήταν ο ίδιος που έκοψε το νήμα της ζωής του, έξω από τη Μεσούντα, καταδιωκόμενος από δυνάμεις του εχθρού, ενώ το θάνατο μοιράστηκε μαζί του και ο Τζαβέλας, ο πιστός του αντάρτης.
Λίγες ημέρες αργότερα, από τις 18 ως τις 20 Ιούνη, τα κεφάλια των δύο ηρώων κρέμονταν σ' ένα φανοστάτη στα Τρίκαλα. Το μεταβαρκιζιανό καθεστώς έδειχνε όλη του τη θηριωδία, πράγμα καθόλου τυχαίο, αφού ο Αρης θεωρούνταν η προσωποποίηση της Εθνικής Αντίστασης. Ήταν, άλλωστε, κορυφαία λαϊκή, ηγετική φυσιογνωμία του ΕΛΑΣ, ο πρωτοκαπετάνιος του.
Στις 27 Σεπτέμβρη 1941 δημιουργείται το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, το ΕΑΜ, που έμελλε να παίξει το κύριο ρόλο στην οργάνωση του ελληνικού λαού κατά τη διάρκεια της τριπλής φασιστικής κατοχής στη χώρα μας. Παρά τα χρόνια που πέρασαν τα μηνύματα, η σημασία και ο ρόλος που έπαιξε στη σύγχρονη πολιτική ιστορία του τόπου μας είναι επίκαιρα, ανεξίτηλα.
Δυστυχώς παρά την υπάρχουσα νομοθεσία για την αναγνώριση της αντίστασης, κάτι τέτοιο δεν έχει περάσει ουσιαστικά στα σχολικά βιβλία, δεν έχει μπολιάσει τις νεανικές συνειδήσεις. Με το σημερινό σημείωμα επιδιώκουμε να δώσουμε κάποιες πλευρές των στόχων και της δράσης του ως αποτίμηση μνήμης και τιμής αλλά και ως συμβολή στη ενημέρωση των νεώτερων γενιών.
Η δημιουργία του ΕΑΜ δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήρθε ως αποτέλεσμα τη αναγκαιότητας οργάνωσης της αντίστασης του ελληνικού λαού, ως συνέχεια του αλβανικού έπους , της μάχης των οχυρών αλλά και των πρώτων αυθόρμητων εν πολλοίς αντιστασιακών πράξεων των πρώτων ημερών της κατοχής.
Του ΕΑΜ είχε προηγηθεί η δημιουργία του Εργατικού ΕΑΜ του ΕΕΑΜ (Ιούλης 1941) με τη συμμετοχή της Ενωτικής ΓΣΕΕ(που βρισκόταν κάτω από τη επιρροή του ΚΚΕ), της ΓΣΕΕ που ακολουθούσε ρεφορμιστική γραμμή και τα Ανεξάρτητα Συνδικάτα που είχα αποσπαστεί από τη ΓΣΕΕ εξαιτίας της δεξιάς γραμμής που ακολούθησε η διοίκηση της.
Στους στόχους του ΕΕΑΜ ανάμεσα στα άλλα βρισκόταν και η προσπάθεια συγκρότησης πανελλαδικού εθνικοαπελευθερωτικού μετώπου από όλα τα κόμματα και οργανώσεις που ήθελαν να παλέψουν για το διώξιμο του ξένου κατακτητή και την απελευθέρωση της χώρας.
Δυστυχώς παρά τις πολύμηνες προσπάθειες του ΕΕΑΜ αλλά και του ΚΚΕ οι ηγεσίες των μεγάλων προπολεμικά αστικών κομμάτων απέκρουσαν τις προτάσεις για συνεργασία με βασικό επιχείρημα πως ήταν "τυχοδιωκτισμός" κάθε αντίσταση απέναντι στον κατακτητή. Ένα μέρος των αστικών δυνάμεων είχε ήδη φύγει για Μέση Ανατολή, ενώ ένα κομμάτι της συνεργάστηκε ή κράτησε στάση "ουδετεροτητας" με τον κατακτητή!
Τελικά η συγκρότηση του ΕΑΜ έγινε πράξη μετά τη συνεργασία του ΚΚΕ με το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας, της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας με επικεφαλής τον Ηλία Τσιριμώκο καθώς και το Αγροτικό κόμμα. Σκοποί του ΕΑΜ σύμφωνα με το ιδρυτικό του ήταν: "α. Η απελευθέρωσις του έθνους μας από τον σημερινό ξένον ζυγόν και η απόκτησις της πλήρους ανεξαρτησίας της χώρας μας.
β. Ο σχηματισμός προσωρινής κυβερνήσεως του ΕΑΜ αμέσως μετά τη εκδίωξιν των κατακτητών, μοναδικός σκοπός της οποίας θα είναι η προκήρυξις εκλογών δια Συντακτικήν Εθνοσυνέλευσιν, με βάσιν την αναλογικήν, ίνα ο λαός απογανθή κυριαρχικώς επί του τρόπου της διακυβερνήσεως του.
Γ. Η κατοχύρωσις του κυριαρχικού τούτου δικαιώματος του Ελληνικού λαού, όπως αποφανθή περί του τρόπου διακυβερνήσεως του, από πάσαν αντιδραστικλήν απόπειραν, ήτις θα τείνει να επιβάλη εις τον λαόν λύσεις αντιθέτους προς τας επιθυμίας του και η εκμηδένισις δι' όλων των μέσων του ΕΑΜ και των οργάνων που αποτελούν , πάσης τοιαύτης αποπείρας". Δια το ΚΚΕ :ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δια το ΣΚΕ: ΧΩΜΕΝΙΔΗΣ. Δια την ΕΛΔ:ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δια το Αγροτικό Κόμμα: ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ.
 Υστερα από δοξολογία στη Λαμία, με τον Αρη και τον καθηγητή Γιώργο Σημίτη (πρώτο από αριστερά), πατέρα του πρώην πρωθυπουργού.
Posted at 02:12 am by antistasi
Permalink
Εκτέλεση για μια κότα.
Ύστερα από τη μάχη του Μικρού Χωριού, ο Άρης με το τμήμα του τράβηξε για την Ήπειρο...
Ο Aρης, ήθελε σώνει και καλά να τα κουβεντιάσει με το Ζέρβα «Τα δύο αντάρτικα» έλεγε και ξανάλεγε ο Aρης «πρέπει να σμίξουν σ' ένα κοινό αντάρτικο, να δυναμώσουν για το καλό του αγώνα και της πατρίδας».
Παραμονή Χριστουγέννων 1942, σταμάτησαν στο Χωριό Ξεροκάμπι, στα σύνορα του Βάλτου. Μείναν στα σπίτια. Κοιμήθηκαν χωρίς να φάνε μπουκιά μπομπότα. Τη νύχτα ο αντάρτης Θωμάς Βουρλάκος έκλεψε και έσφαξε μια κότα απ' το σπίτι που κοιμήθηκε.
Το πρωί αποκαλύφθηκε η κλοπή.
Ο Aρης έγινε θηρίο. Ο Θωμάς Βουρλάκος έπεσε στα πόδια του Aρη: «Συχώρα με καπετάνιο. Με δάγκωσε η πείνα. Συχώρα με καπετάνιο» Συγκροτήθηκε ανταρτοδικείο.
Δικάστηκε σε θάνατο ο Θωμάς Βουρλάκος. Εκτελέστηκε.
Ο Aρης είπε: «Εμείς βγήκαμε να σηκώσουμε αντάρτικο. Να λευθερώσουμε την πατρίδα και το λαό. Και όχι να γίνουμε κλεφτοκοτάδες».
Ενδεικτικά αναφέρουμε ελάχιστες μάχες μέσα από ατέλειωτους καταλόγους
Περιοχή Λαμίας:
Γοργοπόταμος - Σπερχειάδα - Σμόκοβο Νεράιδα - Βίτουλι - Πύργος - Μακρακώμη - Λιανοκλάδι - Λαμία - Παλιοκούλια - Στυλίδα - Λεπιανά - Χαλαμπρούζι – Τσιμπανάτες - Πύργος - Νεοχωράκι - Κάρυα - Λοκρίδα - Μπράλο - Πέτρα.
Ο αντάρτης με τα ράσα
Καπετάν Ανυπόμονος
«Κι εγώ από κεί κάνω τον ανήφορο και επήγα και βρήκα τον Αρη απάν' στην Καλοσκοπή κι από κεί στο Μαυρολιθάρ'. Ηταν οι μέρες που ο Σαράφης αναλάμβανε στρατιωτικός διοικητής».
Τα λόγια ανήκουν σε θρυλική μορφή της Εθνικής Αντίστασης: στον παπα-Ανυπόμονο, τον αντάρτη ιερωμένο που συνδέθηκε όσο ελάχιστοι με τον Αρη Βελουχιώτη και που αναπαύεται, από την προηγούμενη βδομάδα, στις «κορυφογραμμές» της ιστορίας, πλήρης ημερών και βιωμάτων.
Είχα την τύχη μέτά από προσπάθειες χρόνων να το΄ν συναντήσω πριν από δύο χρόνια , στη μονή Αγάθωνος, έξω από την Υπάτη.
Καίτοι υπέργηρος, σχεδόν τυφλός, ο κατά κόσμον αρχιμανδρίτης Γερμανός Δημάκος, μόλις αρχίζει να μιλά για το αντάρτικο μεταμορφώνεται.
* Γεννιέται στο Αγρίδι Αρκαδίας στα 1912. Είναι από τα μικρότερα αγόρια μιας πολυμελούς οικογένειας. Το 1934 χειροτονείται διάκονος στη Φθιώτιδα. «Το '42 διορίστηκα ηγούμενος στη μονή Αγάθωνος και ταυτόχρονα επίτροπος στη μονή Δαδιού», θυμάται. «Η περιοχή ήταν ΕΑΜοκρατούμενη. Από εδώ ξεκίνησε ο Αρης, από την καλύβα του Στεφανή έξω από τη Σπερχειάδα. Εγώ τότε δεν είχα ιδέα απ' αυτά. Πρωτομυήθηκα από ένα βιβλιαράκι του Δημήτρη Γληνού με τίτλο: "Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ", κι άρχισα να βοηθώ».
* Παράλληλα διορίζεται πρόεδρος στο Δαδί (Αμφίκλεια), πρωτοστατεί στην ανύψωση του ηθικού των κατοίκων και συμμετέχει στις επιτροπές εθνικής αλληλεγγύης. Με τους Ιταλούς παίζει το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι. Προδίδεται, όμως, από μια ελαττωματική γραφομηχανή: «Οι Ιταλοί είχαν έναν υπολοχαγό, Μάριο, απαίσιο στη μορφή και απαισιότερο στην ψυχή. Μια μέρα ξεκόλλησε από την πινακίδα της κοινότητας ένα χαρτί αλλά πήρε κι άλλο ένα από τη διπλανή κολόνα». Ένα στραβό πλήκτρο της γραφομηχανής αποκαλύπτει ότι οι ανακοινώσεις της κοινότητας και οι προκηρύξεις του ΕΑΜ γράφονταν από την ίδια μηχανή.
Το όπλο του Aρη
* Δεν μένει, λοιπόν, στον καλόγερο, παρά να ανηφορίσει στο βουνό. Στην Καλοσκοπή συναντιέται με την ανταρτοομάδα του Aρη και του ζητά να καταταγεί στον ΕΛΑΣ.
«Δεν θα αντέξετε», μου λέει. «Ε! Όσο αντέξω», του απαντώ. Στο ελατοδάσος καθίσαμε να κολατσίσουμε. Πάνω στα έλατα πηδούσε ένα σκιουράκι. Ο Αρης έβγαλε την αραβίδα του που στο κοντάκι είχε μια σφραγίδα του Αη Γιώργη. "Το κατεβάζεις παππούλη;", μου λέει. Ρίχνω μια και πάρτο κάτω το ζουλαπάκι. "Η αραβίδα είναι δική σου", μου λέει τότε ο Αρης. Και δεν την ξαναφόρεσε. Την έδωσε σε μένα».
* Την επόμενη ο πατέρας Γερμανός αποκτά το προσωνύμιο με το οποίο μένει στην ιστορία: «Στην Αγία Τριάδα, ο καπετάν Λευτέρης ο Χρυσιώτης έγραφε τους νεοκαταταγέντες.
Ο Αρης καθόταν δίπλα. "Εγώ καπετάν Λευτέρη τι ψευδώνυμο να πάρω;" τον ρωτούσα συνέχεια. "Μην είσαι ανυπόμονος!", είπε ο Αρης. Και μού 'μεινε».
* Μιλά για τον Αρη και βγάζει σπίθες:
«Ανεπανάληπτος. Είναι γύφτοι, είναι παλιανθρώποι, είναι πρόστυχοι, είναι ανέντιμοι αυτοί που λένε όσα είπανε. Δεν ήταν τυχαίος ο Αρης.
Αν τον άκουγαν, θα είμαστε αλλιώτικα τώρα. Ηταν ο ΕΝΑΣ, που ήξερε να αξιοποιεί την προσφορά των πολλών.
Οι πολλοί υπάρχουν παντού και πάντοτε. Ο ένας λείπει. Και σήμερα ο ένας λείπει».
* Ο Ανυπόμονος γίνεται ο παπάς του έφιππου ουλαμού του γενικού στρατηγείου του ΕΛΑΣ, επίσημη ονομασία των επίλεκτων της προσωπικής φρουράς του Αρη, των περίφημων μαυροσκούφηδων.
«Θα φοράς πάντα το καλυμμαύχι. Το σταυρό δε θα τον βγάλεις ποτέ», μου έλεγε ο Αρης. "Μα δεν με βολεύει. Να βάλω μαύρο σκουφί όπως όλοι;"
"Οχι! Θα φοράς καλυμμαύχι", μου απαντούσε».
* Μιλά με την τραχιά ρουμελιώτικη προφορά, που περικλείει σαφήνεια και καθαρότητα: «Ο Aρης ήταν παιδί αστικής οικογενείας.
Έκανε το σταυρό του, έλεγε "Παναΐτσα" μου, δεν ήταν "σαπέρας", ήταν από σπίτι.
Στα χωριά όταν κάναμε λειτουργίες, έψελνε. Στη Λάσπη βάφτισε ένα παιδί. Του είχα χαρίσει ένα σταυρό και τον φορούσε πάντα κρεμασμένο στην τσέπη της καρδιάς.
Το κόμμα πάθαινε αλλεργία. Στις περισσότερες φωτογραφίες αφαίρεσαν, μετά, το σταυρό με κόλπα».
* Τα βέλη του στρέφονται κατά της τότε και των μετέπειτα ηγεσιών του ΚΚΕ, που κατέτρεχαν τον Αρη και με την αποκήρυξή του τον οδήγησαν στην αυτοκτονία:
«Τον έστειλαν στο Μοριά για να τον ξεκάνουν. Η Πελοπόννησος έβριθε από ταγματασφαλίτες. Αυτό που του έφαγε το κεφάλι ήταν η τυφλή υπακοή στο κόμμα. Αυτός ο γίγαντας τι αδυναμία είχε σ' αυτό το κόμμα;»
* Μετά την απελευθέρωση και κατόπιν προτροπής του Αρη επιστρέφει στο μοναστήρι, ηγούμενος. Υπέστη όμως ανελέητο κυνηγητό.
«Φάγαμε ξύλο. Μας πέρασε από φάλαγγα ο Βουρλάκης. Ήταν απαραίτητο να περάσουμε από φροντιστήριο».
* Στους ένθεν κακείθεν πολέμιους του Αρη, σε εκείνους που έστησαν αλλά και γκρέμισαν το άγαλμά του στην πλατεία Λαού της Λαμίας, σ' αυτούς που τον έτρεμαν ζωντανό και τον κατηγόρησαν νεκρό στέλνει ένα τελευταίο μήνυμα, επίλογο στην υστεροφημία του αντάρτικου:
«Αυτοί φθίνουν και θα σβήσουνε. Σβήνουνε ο ένας μετά τον άλλο.
Ο Αρ'ς δε "σβάει". Δεν έχει ανάγκη από ανδριάντα.
Ο Αρης έχει ανδριάντα στην ψυχή του λαού. Ανδριάντα κάνανε στον Τρούμαν και τον φυλάνε οι χωροφυλάκοι.
Posted at 02:09 am by antistasi
Permalink
|
|
|
